Halai ba konteúdu
Website Ofisiál Turizmu Timor-Leste nian
Tanba Sa Kafé Timor iha Sabór Diferente

Kuda iha sombra, kolhe ho liman, maran iha loron

Tanba Sa Kafé Timor iha Sabór Diferente

Timor-Leste prodús kafé orgániku ne'ebé aas liu husi mundu, la'ós husi estratéjia marketing, maibé husi nesesidade. Agrikultór ki'ik sira iha foho leten Ermera no Aileu kuda arabika iha laran ai-funan nativu, kolhe xereza ho liman, no maran foos iha umakar iha foho loron nian. Rezultadu ne'e kopa ne'ebé hamoos, isin-boot, ho nota xokolate no sitrus ne'ebé tostadór espesiál iha mundu tomak valoriza.

Kafé to'o iha Timor iha sékulu 19 nia inísiu, kuda husi administrasaun koloniál Portugés. To'o tinan 1800 nia klaran, foho leten Ermera sai ida husi rejiaun kafé produtivu liu iha Ázia Sudeste. Maibé deskoberta ne'ebé natureza halo, la'ós agrikultór sira, mak fó kafé Timor nia legadu boot liu.

Hybrido de Timor, kruzamentu naturál entre arábika no robusta, identifika uluk iha plantasaun Timor nian iha tinan 1920. Híbridu asidentál ne'e kombina sabór arábika ho rezisténsia moras robusta nian, no muda indústria kafé mundiál ba sempre. Ohin loron, kuaze varietasaun kafé rezistente ferruje hotu ne'ebé kuda iha mundu refere ba orijinál Timor-oan ne'e.

Saida mak halo kafé Timor iha sabór diferente mak partiu terroir no partiu tradisaun. Arábika moris iha altitude 1.200 to'o 1.800 metru iha laran sombra ai-mahoni, figu, no albesia nativu. Laiha fertilizante kímiku ka pestisida, la'ós tanba dezeñu, maibé tanba agrikultór ki'ik la bele sosa. Rezultadu mak kafé ne'ebé orgániku husi raís.

Prosesamentu mós tradisionál. Xereza kolhe ho liman bainhira matak, pulpa ho liman ka makina ki'ik, fermenta durante kalan, fase iha mota foho, no maran iha umakar ka pátiu konkretu iha loron. Prosesu neneik no kuidadu ne'e produs kopa ne'ebé hamoos liu: isin-boot, ho asidu menus, ho nota xokolate kle'an, açúkar mean, no sitrus.

Kooperativa balun agora liga agrikultór foho leten dirétu ho kompradór espesialidade. Timor Global, CCT (Cooperativa Café Timor), no organizasaun ki'ik iha Aileu no Maubisse oferese esperiénsia husi to'os ba kopu ne'ebé vizitante bele lao iha plantasaun, haree prosesamentu, no prova kafé iha nia fonte: esperiénsia ne'ebé difisil atu replika iha fatin seluk iha mundu.