
Dezafiu loron-ualu liu husi foho aas liu iha nasaun
Foho Lima Aas Liu iha Timor-Leste
Inspira husi dezafiu globál 'Seven Summits', Foho Lima mak la'o-a'ak ho gía durante loron-ualu ne'ebé liga foho aas liu lima iha Timor-Leste, husi foho sagradu Tatamailau (Foho Ramelau) to'o mota-ulun fuik Matebian. Ne'e dalan turizmu aventura prinsipál iha nasaun, kria atu hatudu foho no haboot turizmu doméstiku ho lema #HauNiaTimorLeste.
Dalan ne'e liga foho lima, ida-idak ho karakter rasik. Tatamailau (Foho Ramelau) mak aas liu ho 2.967 m, ho estátua Nai-Feto Maria iha foho-tutun no fatin peregrinasaun kada tinan iha fulan-Outubru. Matebian (2.376 m) mak fatin sagradu, baze rezisténsia uluk, ho estátua Kristu Rei iha leten. Foho Maubohilau (2.312 m) iha Aileu fó sa'e ne'ebé neneik liu, liu husi ai-laran, durante oras tolu nia laran. Foho Kablaki (2.062 m) fó prémiu ba trekker forte ho nia foho-tutun rua fatuk-fatuk, Kaikas no Berlaka. No Datoi-Tapo (1.941 m) iha Bobonaro furak liu iha tempu udan bainhira matak.
Dezafiu ne'e kria husi operadór aventura Adventureiro Azula Outdoor, hafoin nia diretór lee kona-ba Seven Summits internasionál. Dalan sira buka hamutuk ho autoridade lokál no testa ho trekker eksperiente, ho enfaze boot ba prinsípiu impaktu ki'ik no la husik dalan-fatin. Ramelau no Matebian mak sa'e ne'ebé koñesidu ona; foho tolu seluk fó ba trekker dalan ne'ebé kalma no vizitante uitoan de'it.
Ita la presiza sa'e foho lima hotu iha tempu ida. Ramelau mak foho dahuluk klásiku: grupu barak sai husi Hatobuilico antes loron-matan atu to'o leten ba loron-sa'e furak iha abu-abu nia leten. Maibé ba viajante forte no aventureiru, sirkuitu loron-ualu tomak mak dalan kompletu liu atu sente fuan foho Timor-Leste, aldeia foho sira, no ligasaun kulturál kle'an ne'ebé liga komunidade ba foho sira-ne'e.
